Vin Nexus Center: Trường học hạnh phúc hình trái tim và những gam màu rất “lạ”

Trường Giáo dục đặc biệt Vin Nexus Center được khởi công xây dựng và chính thức đón học sinh trong thời gian thần tốc - chưa đầy 12 tháng. Trong khoảng thời gian cực ngắn, từ khu đất trống, ngôi trường hạnh phúc hình trái tim, rộng 1,6 ha đã hiện lên với gam màu xanh dịu giữa lòng khu đô thị Vinhomes Ocean Park 3 (Hưng Yên). Trường hoạt động theo hình thức phi lợi nhuận, các chương trình học theo chuẩn quốc tế dành cho trẻ phổ tự kỷ, ADHD, rối loạn học tập.

Bước qua cổng Vin Nexus Center, điều dễ nhận thấy là từ hành lang, lớp học đến những khoảng sinh hoạt chung đều khoác lên mình một bảng màu nhạt, ấm và dịu, thay cho các gam màu mạnh thường thấy ở trường học thông thường. Sự “lạ” ấy không bắt đầu từ mong muốn tạo ra một ngôi trường đẹp, mà từ một câu hỏi thực tế: “Làm thế nào để không gian không trở thành một nguồn gây quá tải giác quan cho trẻ?”, ThS giáo dục Nguyễn Ngọc Minh, Phó Tổng giám đốc Khối Học thuật Vinschool, Giám đốc dự án Vin Nexus Center chia sẻ.

Những cột tròn thay cho góc vuông, các mảng tường được bo mềm, một số khu vực có lớp đệm cao đến khoảng 2 m; ngay cả những chi tiết tưởng như rất nhỏ cũng được tính đến từ góc nhìn của một đứa trẻ. “Với học sinh có nhu cầu giáo dục đặc biệt, an toàn là điểm bắt đầu của việc học”, cô Minh nói, đồng thời nhấn mạnh không gian cần dễ hiểu, dễ dự đoán và có thể điều chỉnh theo từng nhu cầu.

Các lớp học tại Vin Nexus Center được duy trì với quy mô nhỏ từ 8-12 học sinh với 2-3 cô giáo. Mỗi học sinh có một "Spiky Profile" - hồ sơ năng lực đa điểm. Mỗi em có một kế hoạch giáo dục cá nhân với mục tiêu về học thuật, giao tiếp, hành vi, kỹ năng thích ứng.

Bàn ghế trong lớp cũng được sắp xếp linh hoạt cho hoạt động cả lớp, nhóm nhỏ hoặc tương tác một-một, thay vì cố định theo một kiểu bố trí duy nhất. Đại diện VNC cho rằng, “một không gian tốt phải biết thay đổi theo cách học của trẻ”, để giáo viên có thể giảm bớt kích thích không cần thiết và tập trung vào từng mục tiêu phát triển.

Phía sau những lớp học là hệ thống không gian can thiệp, nơi giáo viên, chuyên gia phân tích hành vi, chuyên gia ngôn ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu và tâm lý lâm sàng có thể phối hợp hỗ trợ học sinh. Điều đáng chú ý là các kỹ năng không dừng lại trong phòng can thiệp mà tiếp tục được củng cố ở lớp học, khu vui chơi hay trong những hoạt động thường ngày.

Giữa những khu vực học tập và vận động là các khoảng nghỉ nhỏ, góc riêng và phòng yên tĩnh với ghế mềm, ánh sáng có thể điều chỉnh, cây xanh và ít kích thích thị giác. “Có những lúc trẻ không cần được yêu cầu làm thêm một việc, mà cần một nơi để lấy lại cân bằng”, một giáo viên tại Vin Nexus Center chia sẻ, giải thích vì sao những khoảng tưởng như “trống” lại được dành một vị trí riêng trong thiết kế trường. Ngoài học tập và trị liệu, Vin Nexus Center cũng đặc biệt chú trọng đến định hướng nghề nghiệp và kỹ năng tự lập. Trường dựng nhiều phòng mô phỏng: quầy café, căn hộ mini, siêu thị nhỏ… như những “lớp học” không có bảng đen, nơi học sinh tập phân loại hàng hóa, thanh toán, chuẩn bị đồ uống, phục vụ và hoàn thành một sản phẩm. Những không gian này cũng mở đường cho chương trình hướng nghiệp từ khoảng 16 tuổi, dựa trên sở thích, thế mạnh và mức độ tự lập của từng em.

Một căn hộ mô phỏng được dựng ngay trong trường với những vật dụng quen thuộc như không gian ở thực tế, để học sinh có thể thực hành các kỹ năng từ chăm sóc bản thân, sắp xếp đồ đạc đến dọn dẹp. Bởi mục tiêu cuối cùng của giáo dục đặc biệt không chỉ là giúp một đứa trẻ hoàn thành chương trình học, mà là chuẩn bị cho em một đời sống càng độc lập càng tốt.

Ở khu vườn thực nghiệm, những luống cây, khu gieo hạt và chăm sóc cây tạo nên một lớp học ngoài trời với nhịp điệu chậm hơn. Từ gieo hạt, tưới nước đến thu hoạch, giáo viên có thể biến một chuỗi việc rất đời thường thành cơ hội để trẻ học cách chờ đợi, hoàn thành nhiệm vụ, giao tiếp và phối hợp với người khác.

Thư viện không được tổ chức theo kiểu những dãy bàn ghế thẳng tắp mà có đệm ngồi, túi lười, thảm đọc và những góc nhỏ để đọc một mình hoặc hoạt động theo nhóm. “Khi trẻ có thể lựa chọn nơi mình cảm thấy thoải mái, các em cũng bắt đầu học cách nhận biết và điều chỉnh nhu cầu của chính mình”, cô Minh giải thích.

Từ khu vận động, bể nước ấm đến hội trường đa năng và nhà hát khoảng 300 chỗ, mỗi không gian đều được đặt trong mối liên hệ với một kỹ năng cụ thể, từ vận động, giao tiếp, hợp tác đến nghệ thuật và trình bày trước đám đông.

Với giáo dục đặc biệt, “hạnh phúc” có lẽ không phải là một ngôi trường lúc nào cũng vui nhộn, mà là nơi một đứa trẻ biết mình đang ở đâu, hiểu điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, có thể tìm một góc yên tĩnh khi quá tải và được trao cơ hội làm những việc mình có khả năng.

Từ trên cao nhìn xuống, Vin Nexus Center mang hình dáng một trái tim xanh, được tạo nên bởi những đường cong mềm mại thay vì các góc cạnh. Nhưng đi sâu vào bên trong, có thể nhận ra hình trái tim ấy không chỉ nằm ở kiến trúc. Nó nằm trong cách từng khoảng mở, lớp học, góc nghỉ, khu vận động hay không gian mô phỏng đời sống đều được bắt đầu từ một câu hỏi giản dị: “Không gian này sẽ giúp một đứa trẻ cảm thấy thế nào, và có thể làm được gì khi ở đây?”. (Ảnh thiết kế toàn cảnh của trường).