Theo quy hoạch, mạng lưới đường bộ cao tốc gồm 46 tuyến, tổng chiều dài khoảng 10.106 km; mục tiêu đến năm 2030 xây dựng hoàn thành khoảng 5.000 km. Đến nay, cả nước đã hoàn thành 3.345 km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu 3.000 km; tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã cơ bản được nối thông. Tuy nhiên, một số tuyến, đoạn tuyến còn được đầu tư phân kỳ với quy mô hạn chế, cần tiếp tục mở rộng để tăng cường an toàn giao thông và đáp ứng nhu cầu vận tải.
Phát biểu khai mạc Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, nhìn lại hành trình 25 năm qua, hệ thống đường cao tốc đã được Nhà nước quan tâm đầu tư, từ chỗ Nhà nước gánh vác toàn bộ, chuyển sang sự tham gia của các doanh nghiệp nhà nước, tiến tới đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, kết hợp đầu tư PPP và hiện nay là đẩy mạnh đầu tư PPP, gắn chặt với phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương.
Đến nay, cả nước đã đưa vào khai thác 3.345 km đường bộ cao tốc (vượt mục tiêu 3.000 km của giai đoạn 2021 - 2025) và hiện đang tích cực triển khai thi công 1.252 km. Đặc biệt, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông dài hơn 2.000 km từ Lạng Sơn đến Cà Mau đã cơ bản được nối thông, tạo nên trục giao thông xương sống hiện đại và liền mạch.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh sự thành công trong đa dạng hóa nguồn lực. Cùng với nguồn vốn ngân sách nhà nước, tính riêng từ năm 2021 đến nay, chúng ta huy động 444.571 tỷ đồng thông qua phương thức PPP để đầu tư 17 dự án BOT. Điều này chứng minh hạ tầng giao thông luôn có sức hút thực tế đối với các nhà đầu tư khi có cơ chế hợp lý.
Hoàn thiện về cơ chế, chính sách về đầu tư theo phương thức PPP và phân cấp, phân quyền đầu tư, quản lý kết cấu hạ tầng hạ tầng giao thông. Việc mạnh dạn phân cấp, phân quyền để các địa phương làm cơ quan chủ quản hoặc cơ quan có thẩm quyền đầu tư phát triển các dự án lớn như vành đai 4 Hà Nội, vành đai 3 TP Hồ Chí Minh, cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh... đã giúp các địa phương chủ động giải quyết tốt hơn các vấn đề về mặt bằng, nguồn vật liệu… qua đó giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án.
Tại Hội nghị, Bộ Xây dựng công bố danh mục 29 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư PPP, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 923 nghìn tỷ đồng. Trọng tâm gồm mở rộng các đoạn cao tốc Bắc - Nam phía Đông như Mai Sơn - Cam Lộ, Quảng Ngãi - Dầu Giây; nâng Vành đai 3 TP.HCM từ 4 làn xe hạn chế lên 6 - 8 làn xe hoàn chỉnh; đầu tư khép kín vành đai 5 Hà Nội và các tuyến kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, Tây Nguyên, ĐBSCL.
Giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến đầu tư xây dựng mới 2.829 km và mở rộng, hoàn thiện 1.187 km đường bộ cao tốc hiện hữu, với tổng nhu cầu vốn khoảng 1.269.000 tỷ đồng. Trong đó, nguồn lực đã được cân đối, bố trí từ ngân sách nhà nước và cam kết của nhà đầu tư khoảng 423.000 tỷ đồng; cần tiếp tục cân đối, huy động khoảng 846.000 tỷ đồng.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh kêu gọi các tập đoàn kinh tế, nhà đầu tư tiếp cận, nghiên cứu và đăng ký tham gia danh mục dự án; đồng thời đề nghị: BIDV, VietinBank, Vietcombank, Agribank, MB và Techcombank tiếp tục đồng hành, nghiên cứu xây dựng các gói tín dụng dài hạn với lãi suất hợp lý cho nhà đầu tư PPP. Thời gian tới, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách bảo đảm minh bạch, rõ ràng, hài hòa lợi ích nhà nước - nhà đầu tư - người dân.
Hội nghị là dịp để Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan sẽ tập trung thông tin, trao đổi về định hướng phát triển hệ thống đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030 và các dự án kêu gọi đầu tư; chính sách đầu tư theo phương thức PPP trong lĩnh vực giao thông; chính sách tài chính cho đầu tư kết cấu hạ tầng; kinh nghiệm triển khai các dự án cao tốc tại địa phương và góc nhìn của nhà đầu tư về cơ hội tham gia các dự án đường bộ cao tốc theo phương thức PPP.
Tại Hội nghị các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, nhà đầu tư, doanh nghiệp và hiệp hội trao đổi trực tiếp, cung cấp thông tin và làm rõ những vấn đề quan tâm, qua đó tiếp tục nhận diện những khó khăn, vướng mắc, nâng cao tính khả thi của các dự án và tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư nghiên cứu, tham gia phát triển hệ thống đường bộ cao tốc trong giai đoạn 2026 - 2030.
Thông qua Hội nghị, Bộ Xây dựng mong muốn tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, các tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư; cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin về nhu cầu, định hướng và cơ hội đầu tư; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các giải pháp nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội, cùng với nguồn lực nhà nước, để phát triển hệ thống đường bộ cao tốc đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.
