Theo quy định tại Thông tư số 20/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng (quy định về quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng thủy nội địa, bến thủy nội địa, khu neo đậu và quản lý hoạt động hoa tiêu đường thủy nội địa; có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026), thủ tục hành chính đối với phương tiện thủy tại cảng thủy được cắt giảm nhằm tạo thông thoáng cho hoạt động cảng thủy, vận tải thủy. Trong đó, miễn thủ tục cảng vụ (vào, rời cảng) đối với phương tiện thủy có chứng nhận đăng ký, đăng kiểm cấp tàu sông I, II, III (VR- SI, VR-SII, VR-SIII). Trước đó, theo quy định của Bộ Tài chính, từ 01/4/2026 các phương tiện trên đã được miễn phí trọng tải và lệ phí vào, rời cảng, bến thủy.
Tuy nhiên, để quản lý phương tiện thủy, thông tư cũng bổ sung, tăng trách nhiệm của chủ cảng, người quản lý cảng thủy trong công tác quản lý đối với phương tiện thủy khi vào, rời và trong quá trình hoạt động tại cảng.
Cụ thể, cảng thủy chỉ được tiếp nhận tàu thuyền vào hoạt động tại cảng đã được cơ quan có thẩm quyền công bố hoạt động. Cảng thủy không được tiếp nhận tàu thuyền không có giấy chứng nhận đăng ký, đăng kiểm hoặc chứng nhận đăng kiểm đã hết hạn sử dụng; không xếp hàng hóa vượt quá tải trọng cho phép; không cho phép hành khách lên tàu thuyền quá số lượng quy định. Cảng tiếp nhận, bảo quản danh sách hành khách do người làm thủ tục giao; lưu trữ hồ sơ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.
Cùng đó, hàng ngày cảng thủy phải hàng ngày cập nhật dữ liệu cảng, phương tiện thủy, hàng hóa, hành khách qua cảng lên cơ sở dữ liệu của Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Trường hợp phát hiện vi phạm tại cảng phải báo cáo ngay Cảng vụ (cơ quan quản lý) để kịp thời xử lý theo quy định. Cảng phải tuân thủ sự điều động của Cảng vụ hoặc cơ quan liên quan trong việc cứu người, hàng hóa, tàu thuyền bị nạn trong vùng nước cảng và phòng chống thiên tai.
Cũng đáng chú ý, để phục vụ công tác quản lý nhà nước, thông tư quy định chậm nhất trước ngày 01/7/2027, cảng thủy phải lắp đặt camera theo dõi hoạt động tại cảng và có đường truyền kết nối, chia sẻ tín hiệu đến bộ phận trực điều động của cơ quan quản lý nhà nước.
Đối với phương tiện thủy, thông tư cũng bổ sung và quy định cụ thể hơn trách nhiệm của thuyền trưởng, thuyền viên, người lái phương tiện thủy khi hoạt động tại cảng thủy, như: Chỉ được cho tàu thuyền hoạt động xếp dỡ hàng hóa, đón trả hành khách tại các cảng thủy được cấp phép hoạt động; thông báo kế hoạch phương tiện vào cảng cho chủ cảng qua email, tin nhắn hoặc hình thức phù hợp khác để làm cơ sở cho chủ cảng lập kế hoạch tiếp nhận phương tiện hàng ngày. Tuân thủ nội quy cảng và các quy định về phòng chống thiên tai, phòng chống cháy, nổ, sự cố môi trường; chấp hành Lệnh điều động của Cảng vụ trong các trường hợp khẩn cấp. Thuyền trưởng, thuyền viên có trách nhiệm duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình trên tàu thuyền theo quy định.
